Καταστάλαγμα μέχρι στιγμής του βίου μου είναι:

Αδιαφορώ για την δόξα. Με φυλακίζει στα όρια που εκείνη καθορίζει κι όχι εγώ.

Πιστεύω στο τραγούδι που μας αποκαλύπτει κι όχι σ' αυτό που μας διασκεδάζει και μας κολακεύει εις τας βιαίως αποκτηθείσας συνήθειές μας.

Επιθυμώ να έχω πολλά χρήματα για να μπορώ να στέλνω «εις τον διάβολον» -που λένε- κάθε εργασία που δεν με σέβεται. Το ίδιο και τους ανθρώπους.

Περιφρονώ αυτούς που δεν στοχεύουν στην αναθεώρηση και στην πνευματική νεότητα, τους εύκολα «επώνυμους» πολιτικούς και καλλιτέχνες, τους εφησυχασμένους συνομήλικους, την σκοτεινή και ύποπτη δημοσιογραφία την πάσα λογής χυδαιότητα καθώς και κάθε ηλίθιο του καιρού μου.

Αυτό το ρεσιτάλ είναι αποτέλεσμα πολύχρονης συνειδητής προσπάθειας και μελέτη «υψηλού πάθους». Γι' αυτό και το αφιερώνω στους φίλους μου.

Μάνος Χατζιδάκις

Μελβούρνη 20 Μαΐου 1980

)

Περιφρονώ αυτούς που δεν στοχεύουν στην αναθεώρηση και στην πνευματική νεότητα, τους εύκολα «επώνυμους» πολιτικούς και καλλιτέχνες, τους εφησυχασμένους συνομήλικους, τη σκοτεινή και ύποπτη δημοσιογραφία καθώς και την κάθε λογής χυδαιότητα.

Μάνος Χατζιδάκις

Ένας νέος που δεν μετέχει στα κοινά, είναι ανάξιος να λέγεται νέος. Δεν μπορεί ένας νέος να εξαντλείται στα ερωτικά του ενδιαφέροντα, στις σπουδές του, στα χορευτικά και στην ιδεολογία του… Ολυμπιακού. Η νεολαία σήμερα απέχει από τα κοινά κι αυτό θα δημιουργήσει πολίτες αδιάφορους. Και οι αδιάφοροι πολίτες ανοίγουν τις πόρτες στα δεινά.

Μάνος Χατζιδάκις

Και φυσικά όλα τα περί «Ελευθερίας», «Δημοκρατίας» και «λίκνων πνευματικών και μη», για τις απαίδευτες στήλες των εφημερίδων και τους αφελείς αναγνώστες. Ποτέ δεν θα νικήσει η Ελευθερία, αφού τη στηρίζουν και τη μεταφέρουν άνθρωποι που εννοούν να μεταβιβάζουν τις δικές τους ευθύνες στους άλλους.

Κάτι σαν την ηθική των γερόντων χριστιανών. Το καλό και το κακό έξω από μας. Στον Χριστό και τον διάβολο. Κι ένας Θεός που συγχωρεί τις αδυναμίες μας εφόσον κι όταν τον θυμηθούμε μες στην ανευθυνότητα του βίου μας. Επιδιώκοντας πάντα να εξασφαλίσουμε τη μετά θάνατον εξακολουθητική παρουσία μας. Αδυνατώντας να συλλάβουμε την έννοια της απουσίας μας. Το ότι μπορεί να υπάρχει ο κόσμος δίχως εμάς και δίχως τον Καντιώτη τον Φλωρίνης.

Μάνος Χατζιδάκις

Ο κόσμος δεν μπορεί να ζήσει πια, χωρίς την E.P.T. Θα πεθάνουν αν δεν τους δώσεις εκείνο για το οποίο θα μπορούν να διαμαρτύρονται. Η E.P.T. είναι πολύτιμη γιατί δίδει στον ελληνικό λαό την ευκαιρία να διαμαρτύρεται και να λέει «τι αίσχος που είναι η E.P.T.». Η αντιπολίτευση διαμαρτύρεται γιατί δεν της δίνουν περισσότερο χρόνο, οι άλλοι γιατί δεν τους δίνουν περισσότερη «Δυναστεία», οι άλλοι γιατί υπάρχει η «Δυναστεία» και όλοι είναι ευχαριστημένοι. Η E.P.T. είναι ένα απαραίτητο φάρμακο για να ζούμε με την ψευδαίσθηση της ελευθερίας.

Μάνος Χατζιδάκις (1984)

Όταν άνοιξα κι εγώ μετά από καιρό την τηλεόραση για να δω σε ζωντανή μετάδοση να γίνεται πάλι μαύρη η οθόνη της τηλεόρασης λες και είναι σβηστή, σκέφτηκα ότι η ΕΡΤ έκλεισε και έχασαν τις δουλειές τους δυόμισι χιλιάδες άτομα. Αν και δεν ξέρω κανέναν που να δουλεύει στην ΕΡΤ, γνωρίζω πολύ καλά πώς είναι να σε απολύουν. Όμως μέχρι εκεί.

Την επόμενη μέρα ασυναίσθητα πάτησα το ΟΝ στο ραδιόφωνο, όπως συνηθίζω γύρω στα μεσάνυχτα, κι εκεί που έπαιζε αμέσως το τρίτο πρόγραμμα τώρα επικρατούσε μια περίεργη σιωπή. Όχι ησυχία. Σιωπή. Μονωτική ταινία στο στόμα. Και τότε δεν σκέφτηκα ότι κάποια καθίκια έκλεψαν από κάποιους ανθρώπους τις δουλειές τους. Ένιωσα ότι έβαλαν χέρι στη ζωή μου. Γιατί αν η ΕΡΤ είναι κάτι δημόσιο, το τρίτο πρόγραμμα είναι κάτι προσωπικό. Γιατί παραδέχομαι ότι κάποιες εκπομπές του με έχουν συγκλονίσει, κάποιες εκπομπές του έχουν αναβάλλει τα ραντεβού μου, κάποιες εκπομπές του έχουν κάνει τις νύχτες μου ατέλειωτες, όπως για παράδειγμα τότε που άκουσα στην εκπομπή τού Καναβούρη για πρώτη φορά ποιήματα του Παυλοστάθη.

Όταν λοιπόν ένας πορωμένος ακροδεξιός πρωθυπουργός, που τυγχάνει πρώην γκόμενος της Βίσση, έδωσε εντολή σε κάποιον Κεδίκογλου, που τυγχάνει πρώην κριτής της εκπομπής Bravissimo της Κορομηλά να ανακοινώσει με αλαζονεία ότι κλείνει το δημιούργημα του Χατζιδάκι, και μάλιστα με επιχείρημα ότι δεν έκανε τηλεθεάσεις και ότι δεν κατάφερε να γίνει ανταγωνιστικό, ένιωσα να μου επιτίθεται προσωπικά. Ένιωσα αυτόματα να με λέει προβληματικό, να με αποκαλεί μειοψηφία που με το ζόρι με ανέχεται, να με δείχνει με το δάχτυλο στους φίλους του στο Μέγαρο Μαξίμου. Ένιωσα ότι η συγκίνηση που έχω νιώσει δεν υφίσταται, δεν έχω λόγο ύπαρξης, έγινε λάθος. Δεν υπήρξε ποτέ ποιητής με το όνομα Παυλοστάθης. Η λογοκρισία στις αναμνήσεις είναι η χειρότερη μορφή δικτατορίας.

Με λίγα λόγια θέλω να πω ότι κατά βάθος, η απόφαση για το κλείσιμο της ΕΡΤ πηγάζει από τα μετεμφυλιακά σημάδια στη ψυχή του φασισμού που μισούσε βάναυσα τον εχθρό του, επειδή ο φασίστας ήταν ανάπηρος να συγκλονιστεί με τον τρόπο που συγκλονιζόταν ανά πάσα στιγμή ο αντάρτης με τα αυθόρμητα τραγούδια των συντρόφων του.

Ας τραγουδήσουμε λοιπόν μπροστά στα μούτρα τους.

(toportatif.blogspot.gr)

Το ελληνικό τώρα: από την ώρα που μας βοηθάει η Ελλάς να γίνουμε άνθρωποι, με μια παγκοσμιότητα, πολύ καλώς. Από την ώρα που μας δίδει μια φουστανέλα και μας εμποδίζει να υπάρχουμε με τους άλλους συνανθρώπους, είναι αντιδραστικό. Αν αυτό που λέμε ελληνικό είναι εμπόδιο στο να ενωθούμε με έναν μαύρο, είναι καταδικαστέο. Αν, αντιθέτως, αυτό είναι βοηθητικό για να ενωθούμε με τους άλλους, είναι υπέροχο.

Η έννοια του ελληνικού για πολλούς ανθρώπους έχει διαφορετική όψη. Εγώ πιστεύω σ’ εκείνη την ελληνικότητα που εξαφανίζει τις διαφορές. Φυσικά από κάπου ξεκινάμε. Όλοι ξεκινάμε και τις πρώτες λέξεις που ψελλίζουμε είναι της μάνας μας. Αλλά δεν μένουμε με τις τέσσερις λέξεις που μάθαμε απ’ τη μάνα μας: πηγαίνουμε και μαθαίνουμε και μιλάμε και σκεπτόμαστε και ξαναμαθαίνουμε να μιλάμε και απορρίπτουμε σκέψεις και προχωράμε…

Μάνος Χατζιδάκις

Η χώρα μας ήταν κατεστραμμένη από τον πόλεμο, την κατοχή και τους Γερμανούς. Και το επίσημο ελληνικό κράτος εκείνου του καιρού χτυπούσε κάθε τόσο ένα τεράστιο γκόνγκ από το ραδιόφωνο, για να μας θυμίζει με βροντερή φωνή πως ήμασταν τριών χιλιάδων χρόνων γέροι, λες κι ήταν φάρμακο ή συνταγή για ανοικοδόμηση. Έτσι λοιπόν γεννήθηκε ή ανάγκη για ότι μικρό, αληθινό και ταπεινό: αντίδραση υγιής, των φωτισμένων, στον φανφαρονισμό και στον επίσημο και προγονόπληκτο σκοταδισμό. Το γραφικό υπήρξε απαραίτητο. Με μόνη διαφορά πως δεν πρόφθασε να γίνει ουσία και να ξεπεραστεί μέσα από διεργασίες πνευματικές. Άρχισε ο τουρισμός, η καλοπέραση και το εμπόριο. Υποχρεωθήκαμε να φορέσουμε τις εθνικές στολές και να χορέψουμε τον Καλαματιανό για Γάλλους, Άγγλους και Γερμανούς. Να φωτογραφηθούμε με σπασμένες κολώνες και να μιλήσουμε αρχαία σε αγγλική μετάφραση.
Έτσι σήμερα ζούμε την τόσο συγκεχυμένη σχέση μας με την παράδοση. Όλα τα θεωρούμε απαραίτητα για να μπορέσουμε στο μέλλον να συμπληρώσουμε πιστοποιητικά καταγωγής. Κι ακούγεται παντού το κάπως φαρισαϊκό μας αίτημα: η ταυτότητα. Να μην χάσουμε την εθνική μας ταυτότητα. Άλλα κανείς δεν επιχειρεί να διευκρινίσει ποια στοιχεία ακριβώς συνθέτουν την ταυτότητα μας, για να φροντίσουμε να τα μαζέψουμε και να τα προφυλάξουμε επιμελώς μέσα σε πλαστική ή δερμάτινη θήκη.

Μάνος Χατζιδάκις - Η σημασία μιας παράδοσης στον καιρό μας