Αυτό που εντυπωσιάζει –στην
Ελλάδα πάνω απ' όλα αλλά και αλλού επίσης, ιδίως στη Γαλλία- είναι μια έκδηλη αδυναμία των προοδευτικών δυνάμεων
να επιβάλουν ακόμη και την ελαχιστότατη υποχώρηση των οικονομικών και κρατικών
εξουσιών που επιδιώκουν να υποτάξουν το λαό ανεπιφύλακτα στον νέο (αν και
μακροχρόνιο επίσης και θεμελιακό) νόμο του ακραιφνούς φιλελευθερισμού. Όχι μόνο
δεν έχουν σημειώσει κανένα προχώρημα οι προοδευτικές δυνάμεις, όχι μόνο δεν
έχουν καταφέρει ακόμη και μια περιορισμένη επιτυχία, αλλά οι δυνάμεις του
φασισμού επεκτάθηκαν και στη βάση του ψευδαισθητικού φόντου ενός ξενοφοβικού
και ρατσιστικού εθνικισμού διεκδικούν σήμερα να γίνουν η ηγετική δύναμη
αντίθεσης στα διατάγματα της ευρωπαϊκής διοίκησης.
(…)
Εντούτοις, από όλες αυτές τις
προσπάθειες δεν έχει εμφανιστεί σε μαζική κλίμακα νέα πολιτική σκέψη, ούτε έχει
εμφανιστεί ένα νέο λεξιλόγιο από τη ρητορική της διαμαρτυρίας, και τα αφεντικά
των συνδικάτων κατάφεραν τελικά να πείσουν τους πάντες ότι έπρεπε να περιμένουν
τις… εκλογές.
(…)
Η λέξη-κλειδί “κομμουνισμός” που
κυριαρχούσε στην πολιτική σκηνή από τις αρχές του 19ου αιώνα, περιορίστηκε σε
ένα είδος ιστορικού στίγματος, διότι πρέπει
να αναγνωριστεί ότι η ιστορική αφήγηση την οποία δέχεται ακόμη και η
προοδευτική κοινή γνώμη υπαγορεύεται πλήρως από τον αντίπαλο. Το ότι η
εξίσωση “κομμουνισμός ίσον ολοκληρωτισμός” θα κατέληγε να εμφανιστεί ως κάτι το
φυσικό και ομόφωνα αποδεκτό, αποτελεί μια ένδειξη του βάθους της αποτυχίας των
επαναστατών κατά τη δεκαετία του 1980. Βεβαίως, δεν μπορούμε επίσης να
αποφύγουμε μια διεισδυτική και σοβαρή κριτική των σοσιαλιστικών κρατών και των
κομμουνιστικών κομμάτων που πήραν την εξουσία, ιδίως στη Σοβιετική Ένωση. Αλλά αυτή η κριτική πρέπει να είναι δική
μας. Πρέπει να θρέφει τις δικές μας θεωρίες και πρακτικές, να τις βοηθά να
αναπτυχθούν και να μην οδηγεί σε ένα είδος μελαγχολικής αποκήρυξης που πετάει
και το μωρό μαζί με τα νερά. Αυτό έχει οδηγήσει σε μια εκπληκτική
κατάσταση: όσον αφορά ένα ιστορικό γεγονός κεφαλαιώδους σημασίας για εμάς, έχουμε υιοθετήσει πρακτικά χωρίς περιορισμό
την άποψη του εχθρού. Και εκείνοι που δεν έχουν κάνει αυτό το πράγμα απλά
επιμένουν στην παλιά θλιμμένη ρητορική, σαν να μην έχει συμβεί τίποτε.
Από όλες τις νίκες των αντιπάλων
μας –στις γραμμές των οποίων θα πρέπει να κατατάξουμε τη νέα φρουρά των
μαντρόσκυλων της σύγχρονης ιδεολογικής τάξης πραγμάτων που όλοι σχεδόν ήταν λιποτάκτες
των κινημάτων του 1968- αυτή η συμβολική νίκη είναι η πιο σημαντική. Όχι μόνο επιτρέψαμε να δυσφημιστεί και να
γελοιοποιηθεί το λεξιλόγιό μας, αν δεν χρησιμοποιείται απλά σαν εγκληματικό,
αλλά και οι ίδιοι χρησιμοποιούμε τις αγαπημένες λέξεις των αντιπάλων σαν να
ήταν δικές μας.
Τις εποχές των παλιών
κομμουνισμών, συνηθίζαμε να περιγελούμε αυτή που ονομάζαμε γλώσσα των
χιλιοειπωμένων λέξεων, τη γλώσσα-κλισέ –τα άδεια λόγια και τα πομπώδη επίθετα.
Alain Badiou
